گردو و خرید گردو امسالی، بهویژه گردوی انگلیسی (Juglans regia) که در بخش اعظمی از کشورها به عنوان مثال چین و جمهوری اسلامی ایران کشت میشود، به جهت قیمت غذایی بالا، خاصیت دارویی و کاربردهای صنعتی از مداقه ویژهای برخورداراست. در سالهای اخیر، محققان چینی با منفعتگیری از فناوریهای نوین ژنتیکی برنده به ساخت گردوهایی گردیدهاند که پوست آنها بهطور قابلتوجهی نازک شدهاست. این خصوصیت خیر فقط در فرآوری و استحصال مغز گردو تسهیل ساخت و ساز مینماید بلکه می تواند از لحاظ مصرفی و بهداشتی نیز مزایای خاصی داشته باشد. از سوی دیگر، محصول ها مهندسی ژنتیک گردیده همواره مورد مشاجره و جدلهای فراوانی در موضوع ایمنی و تأثیرات زیستمحیطی بودهاند. دراین نوشته ی علمی، به رسیدگی جامع این مورد پرداخته و واپسین مطالعههای منتشر گردیده را دراین باره گزینه استناد قرار میدهیم.
پیشینه پژوهشی گردوهای تراریخته چینی با پوست نازک و قیمت گردو تازه
در یکسری دهه قبل، با توسعه و گسترشهای چشمگیر در مورد بیوتکنولوژی و اصلاح ژنتیکی، پژوهش ها عظیمای بر روی بهبود تولید ها کشاورزی مثلا گردو انجام شده میباشد. مطالعههای اجراگردیده علامت میدهد که تغییر و تحول در ساختار ژنتیکی گردو میتواند به کاهش ضخامت پوست آن سبب گردد؛ بهطوری که در برخی از دستاوردهای اخیر، نسلهایی از گردو ایجاد گردیدهاند که پوست آن ها بهشدت نازک و به طور تقریبً روشن میباشد. این مسئله سبب ساز شدهاست تا روند خردایش و حصول مغز باصرفه گردیده و همینطور از لحاظ مصرف بی واسطه نیز جذابیت بیشتری داشته باشد. مطالعات ژنومی اخیر نشانه میدهند که شناسایی ژنهای مربوط به ضخامت پوست گردو، نقش مهمی در هدایت اپلیکیشنهای اصلاح ژنتیکی داشته و توفیقهای اکثری درین حوزه نتیجه ها گردیده است .
در میهن چین، محققان با به کار گیری از فناوریهای نوین مانند دستکاری ژن با استعمال از CRISPR و مخلوط انتخابی سنتی، به اصلاح خصوصیتهایی زیرا کاهش ضخامت پوست گردو دست یافتهاند. این دستاوردها ضمن بهبود چگونگی متاع، موجب ارتقاء فایدهوری و کاهش هزینههای فرآوری گردو گردیدهاند.
خطر گردوهای تراریخته چینی
فناوری اصلاح ژنتیکی در گردو
فناوریهای نوین ژنتیکی برای مثال مهندسی ژنتیک، بازنویسی ژن (CRISPR-Cas9) و فناوریهای مارکر-یاری (marker-assisted selection) بهطور بزرگای در بهبود تولیدات کشاورزی آیتم به کارگیری قرار میگیرند. در حوزه گردو، این فناوریها با شناسایی ژنهای هدفی که بر روی ضخامت پوست تأثیر می گذارند، قابلیت و امکان اصلاح ساختاری متاع را مهیا کردهاند. فرایند اصلاح ژنتیکی مشمول فرآیند ذیل میباشد:
شناسایی ژنهای مقصود: با به کارگیری از مطالعات ژنومی و تکنیکهای NGS (Next Generation Sequencing) ژنهایی که نقش مهمی در تشکیل ساختار پوست گردو دارا هستند، شناسایی می شوند.
دستکاری ژنتیکی: استعمال از فناوریهای CRISPR-Cas9 به اصلاح ظریف توالیهای ژنی سبب ساز میگردد که می تواند به کاهش ضخامت پوست یاری دهد.
آزمایشات می دانی: همت گردوهای اصلاحگردیده از لحاظ پرورش، چگونگی میوه و سازش با وضعیت اقلیمی متعدد در آزمایشات می دانی محاسبه میگردد .
مزایا و کاربردهای گردوهای تراریخته با پوست نازک
بهبود فرآوری و کسب مغز
یک کدام از مزایای اساسی گردوهای با پوست نازک، کاهش هزینههای فرآوری میباشد. پوست نازک بهراحتی قابل غیر وابسته شدن بوده و استحصال مغز سوای جراحتدیدگی جاری ساختن میشود. این خصوصیت موجب ارتقا بازدهی و کاهش ضایعات در روند ساخت گردوهای خوراکی می گردد.
ارتقا مقاومت به آفات و بیماریها
پژوهش ها نشانه دادهاند که بعضی اصلاحات ژنتیکی خلال کاهش ضخامت پوست، موجب ارتقاء مقاومت گردو در قبال آفات و بیماریهای متفاوت نیز گردیدهاند. این مورد از لحاظ اقتصادی بسیار دارای اهمیت بوده و قادر است در کاهش مصرف آفتکشها نقش مثبتی داشته باشد.
کاربردهای صنعتی
گردوهایی با پوست نازک در صنعت های فرآوری مواد غذایی و دارویی کاربردهای متنوعی داراهستند. بهتیتر نمونه، در ساخت روغنهای گیاهی و همینطور در صنعت های آرایشی و بهداشتی از آنها افتتاح میگردد.
معضلها و خطرها محصول ها مهندسی ژنتیک گردیده
با وجود دستاوردهای قابلدقت فناوریهای نوین ژنتیکی، تولیدات مهندسی ژنتیک گردیده همچنان با بحرانها و نگرانیهای زیادی مواجه می باشند. از مهم ترین آنان میقدرت به مفاد پایین اشاره نمود:
1. نگرانیهای ایمنی غذایی
یک کدام از مهمترین گرفتاریهای مصرفکنندگان و ارگان های نظارتی، ایمنی غذایی تولید ها تراریخته میباشد. برخی از دستههای مصرفکننده نگران اثرات بلندمدت مصرف این تولید ها بر سالمی آدم میباشند. اگرچه مطالعات زیادی از سوی سازمانهای دارای اعتبار در بینالمللی مانند سازمان جهانی بهداشت و FDA علامت دادهاند که غذاهای تراریخته از نگاه ایمنی با غذاهای سنتی تفاوت محسوسی ندارند، ولی عدم قطعیت در باب اثرات بلندمدت، همچنان موضوعی داغ بین مخاطبان میباشد .
2. تأثیر بر تنوع ژنتیکی
استعمال وسیع از یک نسل اصلاحگردیده قادر است به کاهش تنوع ژنتیکی فی مابین گردوها سبب ساز گردد. تنوع ژنتیکی برای تقابل با بیماریهای نوظهور و تغییرات اقلیمی ضروری میباشد و کاهش آن میتواند موجب زخمپذیری محصول ها در قبال بحرانهای محیطی خواهد شد.
3. نگرانیهای زیستمحیطی
یک کدام از مسائل اساسی در محصول ها تراریخته، احتمال جابجایی ژنهای اصلاحگردیده به جمعیتهای وحشی و گیاهان همخانواده میباشد. این پدیده که به “جابجایی افقی ژن” مشهور میباشد، میتواند به تغییر و تحول ساختار اکوسیستمها و کاهش تنوع زیستی سبب خواهد شد. همینطور نگرانیهایی در زمینهی تأثیرات منفی این تولیدها بر حشرات موءثر و بقیه جان داران نیز مطرح گردیده است .
4. اشتباهات اجتماعی و اقتصادی
ساختوساز تولیدات مهندسی ژنتیک گردیده ممکن میباشد سبب ساختوساز تعلق کشاورزان به کمپانیهای گرانقدر بذرسازی خواهد شد. همینطور نگرانیهایی درباره حق مالکیت فکری و دسترسی عادلانه به فناوریهای نوین دربین کشاورزان مستقر مطرح میباشد.
خطر گردوهای تراریخته چینی
حالت گردوهای تراریخته چینی در بازار کشورایران
با دقت به ارتقاء تقاضا و تغییرو تحول ذوق مصرفکنندگان در بازار کشورایران، تولیدات گردوی تراریخته چینی با خصوصیتهای خاص به عنوان مثال پوست نازک، رونق قابلتوجهی پیدا کردهاند. جمهوری اسلامی ایران تحت عنوان یکیاز کشورهای خالق گردو، علیرغم داشتن یک تنوع ژنتیکی بالا در گردوهای سنتی، در بازار داخلی شاهد ارتقاء ورود و مصرف گردوهای اصلاحگردیده از بیرون (به ویژه از چین) میباشد.
این فرایند از دو جهت مثبت و منفی قابل نظارت میباشد:
از یک سو: گردوهای تراریخته با پوست نازک، به جهت خصوصیتهای بهبود یافته در فرآوری، دستیابی مغز و چگونگی مصرفی، میتوانند سهم بیشتری در بازارهای فی مابینالمللی و داخلی حصول نمایند. همینطور این تولیدات ممکن میباشد بهتیتر مثالای از ابتکار عمل در کشاورزی امروزی، تصویر مثبتی از فناوریهای نوین ارائه دهند.
از سوی دیگر: نگرانیهای مصرفکنندگان اهل ایران نسبت به ایمنی غذاهای تراریخته و تأثیر آن ها بر تندرست و فضا زیست سبب ساز گردیدهاست تا بعضا از دستههای مصرفکننده نسبت به خرید این تولید ها مردد باشند. خلال این، موضوع کاهش تنوع ژنتیکی و تعلق به بذرهای اصلاحگردیده، میتواند در بلندمدت اثرات منفی اقتصادی و اجتماعی به یار و همدم داشته باشد.
مطالعات موردی در بازار کشور ایران نشانه دادهاند که ارتقا درایت مصرفکنندگان درباره محصول ها تراریخته، یار و همدم با نرمافزارهای نظارتی ظریف و روشنسازی داده ها علمی، میتواند نگرانیهای جانور را کاهش داده و موجب تایید کبیرخیس این تولید ها خواهد شد. از این رو، برگزاری سولهها و کمپینهای آموزشی برای مصرفکنندگان و کشاورزان می تواند نقش مهمی در تبیین مزایا و معایب این فناوری جاری ساختن نماید.
نگرانیها و پیامدهای محصول ها مهندسی ژنتیک گردیده
با اعتنا به گستردگی فناوریهای تراریخته، یک سری نکته کلیدی در ارتباط با مخاطرات تولیدات مهندسی ژنتیک گردیده مطرح می گردد:
1. تندرست غذایی
برخی از مطالعات نماد دادهاند که غذاهای تراریخته در کوتاهدوران ممکن میباشد از نگاه ایمنی با غذاهای سنتی تفاوتی ندارند، ولی نگرانیهای بلندمدت همچنان وجود داراست. با این حالا بخش اعظمی از متخصصان سالم و پزشکی قویا تناول کردن محصول ها تراریخته و مهندسی ژنتیک گردیده را نهی می نمایند. و معتقدند بخش اعظمی از بیماری ها از این غذاها ساخت و ساز میشوند. لذا به جهت بهره سرمایه داری جلوی تکثیر نتیجه ها بازرسی های جدا در این باره گرفته میگردد.
2. کاهش تنوع ژنتیکی
به کارگیری انحصاری از نسلهای اصلاحگردیده ممکن میباشد منجر کاهش تنوع ژنتیکی فی مابین گردوها خواهد شد. تنوع ژنتیکی برای رویا رویی با بیماریهای نوظهور و تغییرات اقلیمی امری حیاتی میباشد. کاهش این تنوع قادر است تولیدها را در قبال حالت بحرانی زخمپذیر نماید.
3. تأثیرات زیستمحیطی
جابجایی ژنهای اصلاحگردیده به گیاهان وحشی یا این که گیاهان همخانواده و همینطور تأثیرات بدون واسطه بر حشرات اثرگذار و بقیه جانداران از مهمترین نگرانیهای زیستمحیطی میباشد. این زمینه قادر است منجر ایراد در اکوسیستمها و کاهش تنوع زیستی خواهد شد.
4. بعدها اقتصادی و اجتماعی
با ورود تولیدات تراریخته، نگرانیهایی درباره حق مالکیت فکری، تعلق کشاورزان به کمپانیهای والا بذرسازی و مسائل مرتبط با عدل و داد در دسترسی به فناوریهای نوین مطرح گردیده است. این مسائل قادر است به کاهش استقلال اقتصادی کشاورزان و ارتقا مسافت طبقاتی دربین کشاورزان امروزی و سنتی باعث گردد.
خطر گردوهای تراریخته چینی
راهکارها و دیدهانداز آتی
برای کاهش نگرانیها و بهره برداری با صرفه از فناوریهای تراریخته، یکسری راه پیشنهادی مطرح میشود:
1. ارتقاء شفافیت و تدبیر همگانی
برگزاری کمپینهای آموزشی و ارائه داده ها علمی دارای اعتبار درباره مزایا و معایب تولیدها تراریخته به مصرفکنندگان و کشاورزان قادر است به رفع ابهامات و کاهش نگرانیها یاری دهد. ارائه دادههای علمی و نتیجه ها تستهای ایمنی، از مهم ترین قدمها دراین راستا محسوب میشود.
2. تدوین و اجرای ضوابط ظریف
ارگان های نظارتی می بایست با تدوین قانون ها و قانون ها طاقت فرساگیرانه، از ایمنی محصول ها تراریخته اعتقادوباور نتیجه ها نمایند. برچسبگذاری ظریف و اجباری این تولید ها، به مصرفکنندگان قابلیت میدهد تا با تدبیر بی نقص گزینش نمایند.
3. حفاظت از پژوهش ها بلندمدت
اجرای پروژههای تحقیقاتی بلندمدت جهت بررسی اثرات سالم و زیستمحیطی محصول ها تراریخته ضروری میباشد. این مطالعات قادر است محورهای علمی محکمی برای تصمیمگیریهای آینده آماده آورد.
4. تقویت تنوع ژنتیکی
برای خودداری از کاهش تنوع ژنتیکی، مورد نیاز میباشد نرم افزارهای محافظت و هواخواهی از بایوگوناسپهای گردو در کنار نرمافزارهای اصلاح ژنتیکی فعالسازی خواهد شد. این دستور از روش ساخت و ساز خزانههای ژنتیکی و تشویق به به کارگیری از تکنیکهای ساخت و ساز مثل vegetative قادر است تحقق یابد.
فیضگیری
گردوهای تراریخته چینی با پوست بسیار نازک مثالای از دستاوردهای فناوریهای نوین ژنتیکی در کشاورزی به شمار می روند. این تولید ها خلال کاهش هزینههای فرآوری، از دید مقاومت به آفات و بیماریها نیز مزایای قابلتوجهی دارا هستند. با این درحال حاضر، نگرانیهای جان دار مثلا تندرست غذایی، ایمنی بلندمدت، کاهش تنوع ژنتیکی، تأثیرات زیستمحیطی و مسائل اقتصادی و اجتماعی همچنان می بایست به اعتنا گزینه تحقیق قرار گیرند.
با ارتقا دانایی مصرفکنندگان، تدوین قانون ها ظریف و امان از پژوهش ها علمی، میاقتدار انتظار داشت که نگرانیها تا حد متعددی کم شده و تایید این تولیدها در بازارهای داخلی و در میانالمللی ارتقاء یابد. به ویژه در بازار کشور ایران که تقاضا برای گردوهای با خصوصیتهای بهبود یافته در درحال حاضر ارتقا میباشد، استعمال از محصول ها تراریخته چینی می تواند مجالهای جدیدی را برای بهبود چگونگی و فایدهوری ساختوساز نماید؛ ولی می بایست از بعد ها منفی این فناوری نیز بهنیکی مطلع بود و راهکارهایی برای رویا رویی با آنان تدوین نمود.
در غایت، فناوریهای مهندسی ژنتیک در ساخت و ساز گردوهای نازک پوست، نمایانگر توسعههای علمی و تکنولوژیکی در حوزه کشاورزی میباشند. افتتاح درست از این فناوری میتواند به رویش اقتصادی، ارتقاء منفعتوری و بهبود چگونگی تولید ها کشاورزی سبب ساز خواهد شد؛ ولی همدم با این دستاوردها، مسائل اخلاقی، زیستمحیطی و اجتماعی نیز می بایست در دستورالعمل قرار گیرند تا پایداری این فناوری ضمانت خواهد شد.
این نوشتهیعلمی تلاشی میباشد برای ارائه دیدگاهی جامع نسبت به پروسه گسترش گردوهای تراریخته چینی با پوست نازک، رسیدگی مزایا و معایب آن ها مبتنی بر واپسین مطالعههای علمی منتشر گردیده و همینطور ارائه راهکارهایی برای رئیس مخاطرات احتمالی محصول ها مهندسی ژنتیک گردیده .